Een
webdesigner is iemand die de vormgeving van websites
ontwerpt. Veel websites halen hun inhoud uit databases,
de code om de inhoud hiervan op de juiste manier uit
de database te halen wordt gemaakt door een webprogrammeur.
Het ontwerpen van de database en basis opzet gebeurd
door een web-software-architect. Het is belangrijk
om te beseffende dat vormgeving en functionaliteit
door verschillende vakgebieden wordt ingevuld. Hoewel
bijna iedereen een website kan maken, wordt de betekenis
van het woord webdesigner toch meest in de beroeps-betekenis
gezien.
Net
als bij vrijwel alle andere beroepen, kunnen de beoefenaren
zowel mannelijk als vrouwelijk zijn. Gezien het toegenomen
belang van internet in de commercie, wordt het maken
en onderhouden van een website steeds vaker uitbesteed
aan een bureau met professionele webdesigners, die
bij het creatieve proces een afweging dient te maken
tussen de wensen van de klant en de technologische
mogelijkheden. Tevens moet hij daarbij de huisstijl
van het betreffende bedrijf integreren, rekening houden
met leespatronen, marketingmodellen, verwachte heatmaps,
uitbreidingsmogelijkheden etc. etc. Een webdesigner
kan als freelancer werken maar ook als personeelslid
van een internetbureau of bedrijf gespecialiseerd
in webdesign.
Waar
een tiental jaren geleden iemand die handig was met
een computer, die verstand had van programmeertalen
en specifieke programma's, websites kon maken voor
zijn beroep, zijn er anno 2009 meerdere mogelijkheden
om praktijkgerichte opleidingen te volgen die leiden
naar het diploma Webdesigner, zowel van algemene instanties
als van onderwijsinstanties als van de softwaremakers
zelf. Tevens zijn er diverse hulpmiddelen beschikbaar
gekomen, zowel voor professionele webdesigners als
voor de hobbyisten, zoals zogenaamde templates ofwel
kant-en-klare websites waar alleen de tekst en techniek
nog ingevuld hoeft te worden. Doordat de technologische
ontwikkelingen steeds verder gaan, worden de eisen
die aan een webdesigner worden gesteld ook steeds
hoger : met alleen kennis van een HTML-editor en een
grafisch programma komt men er niet meer, de klant
vraagt om interactieve websites met gebruikmaking
van Cascading Style Sheets, een database als back-end,
soms Flash voor presentatie doeleinden. Vaak ziet
men dan ook een in een specifiek onderdeel van een
website gespecialiseerde webdesigner als onderdeel
van een team.
Een
website (het woorddeel web- verwijst naar het World
Wide Web en het Engelse site betekent plek) is
een verzameling samenhangende webpagina's
met data, zoals tekst, afbeeldingen of video's, die
gehost
(= letterlijk: 'geherbergd, onderdak geboden', dus:
opgeslagen, en vervolgens (meestal) opvraagbaar gemaakt
via internet) worden op een of meerdere webservers
en meestal toegankelijk zijn via het Internet. Een
webpagina
is een document, typisch geschreven in (X)HTML
dat vrijwel altijd beschikbaar is via HTTP,
een protocol waarmee een webserver communiceert met
een client (meestal de webbrowser van een gebruiker).
Een webbrowser vertaalt het HTTP
bericht in bruikbare informatie voor de gebruiker
zoals het tonen van een webpagina. Alle publiek toegankelijke
websites worden over het algemeen collectief benoemd
als het "wereldwijde
web" wat weer een deel van een bepaalde laag van
het Internet vormt. Een kerneigenschap van het wereldwijde
web vormt de hyperlink, een deel van het concept Hypertext,
hiermee kan een gebruiker direct naar een specifieke
tekst of ander digitale entiteit springen. De webpagina's
van een website zijn meestal toegankelijk via een
specifieke node (URI). Vaak wordt deze specifieke
startnode de hoofdpagina of homepage genoemd. De URI's
van de webpagina's
zijn meestal georganiseerd in een hierarchy. De hyperlinks
tussen de webpagina's geven echter per gebruiker een
andere representatie van de betreffende website. Belangrijke
standaarden rondom het wereldwijde web worden onder
andere beheerd en uitgebreid door voorstellen door
het World Wide Web Consortium, beter bekend als het
W3C. De directeur van het W3C is Tim Berners-Lee,
die in 1991 HTML voorstelde, als subset van het complexere
SGML als vervolg op de hypertext achtige implementatie
Gopher (het WWW
is daarmee nog steeds geen hypertext systeem).
Naast verschillende andere initiatieven bleek HTML
uiteindelijk het succesvolst.
Webdesign
is het maken en vormgeven van alle websites
in het internet.
Webdesign vertoont gelijkenissen met het grafisch
ontwerpen van traditioneel drukwerk,
maar er zijn opvallende verschillen. Zo kunnen video
en audio
deel uitmaken van webdesign en verloopt de interactie
met de bezoekers anders. Vanwege de technische aspecten
is een webdesigner naast vormgever
veelal ook programmeur.
In
tegenstelling tot de traditionele structuur van boeken,
met een inhoudsopgave, verschillende indexen, een
hoofdstukindeling en dergelijke, worden websites over
het algemeen minder lineair vormgegeven. Daarbij wordt
gebruik gemaakt van diverse menu's, zoekfuncties en
soms ook loginfuncties
om delen van de inhoud af te schermen van het grote
publiek. Een manier om oriëntatiemogelijkheden in
een website te bieden is de zogenaamde broodkruimelnavigatie,
waarbij het door de gebruiker gekozen pad in de boomstructuur
van de website op elke pagina is aangegeven.
De
inhoudelijke samenhang van de boodschap van een website,
wordt met computercommando's in de tekst aangegeven.
Doorgaans worden hiervoor HTML-codes
opgeven. Daarnaast kan gebruikgemaakt worden van
een stylesheet. Daarin worden aanwijzingen vastgelegd
over de gewenste weergaven van bepaalde html-elementen
zoals lettertypes, kleuren en achtergrondafbeeldingen
en ook de positionering van en spatiëring tussen elementen
op de site. Door meerdere webpagina's aan eenzelfde
stylesheet
te koppelen, is het eenvoudiger om de hele site in
een uniforme opmaak te presenteren. De uiteindelijke
weergave is echter voor de designer niet volledig
in de hand te houden, omdat verschillende lezer verschillende
apparaten zullen gebruiken om zijn websites te raadplegen.
Naast
statische opmaakelementen kunnen er ook dynamische
elementen worden toegevoegd zoals mouseovers,
webvideo's
en dergelijke, maar ook afzonderlijke interactieve
onderdelen, bijvoorbeeld een landkaart waarvan elk
onderdeel afzonderlijk aanklikbaar is. Voor het toevoegen
van dynamische en interactieve elementen bestaan allerlei
technieken: Javascript,
Dynamic HTML, Adobe
Flash. Deze sites leveren vaak echter problemen
op voor mensen met tekstbrowsers als Lynx
en voor bijvoorbeeld blinden die surfen met een spraakbrowser
of brailleleesregel,
omdat er geen alternatieve inhoud wordt aangeboden.
Websites
zien er niet op iedere computer en in iedere browser
identiek uit. HTML wordt door elke computer/browser
afzonderlijk geïnterpreteerd en weergegeven. Een webdesigner
dient voor reguliere websites rekening te houden met
deze pluriforme weergave. * De resolutie
is de grootte van het scherm, gemeten in pixels.
De resolutie kan per gebruiker variëren. Een grote
resolutie biedt vooral meer ruimte in de breedte,
de lengte is over het algemeen minder van belang omdat
dat wordt opgevangen door scrollen. Een ontwerp dat
niet uitgaat van vaste beeldschermafmetingen noemt
men wel liquid
design, de inhoud "vloeit" hier als het ware in
de beschikbare ruimte. * De kleurendiepte
geeft aan hoeveel kleuren het scherm kan weergeven.
In het verleden was 256 kleuren gangbaar en moest
daar rekening mee worden gehouden. In die tijd zijn
de webkleuren
ontstaan. Tegenwoordig zijn hoge kleurendiepten
echter normaal. * De kleurweergave kan verschillen
per scherm. Op sommige computers is een programma
geïnstalleerd dat gammacorrectie uitvoert, waardoor
kleuren
worden aangepast. Het maakt ook verschil of er een
CRT-
of TFT-beeldscherm
wordt gebruikt. * De soort webbrowser
is ook van belang. Browsers hebben ieder een eigen
interpretatie van de code van een webpagina. Door
het W3C zijn standaarden ontwikkeld over hoe de code
moet worden geïnterpreteerd. De browsers houden zich
daar nog niet altijd volledig aan, vooral Internet
Explorer is voor ontwikkelaars vaak een zorgenkind.
Afgezien van zulke technische weergave elementen,
verwachten ook (kleuren)blinde, slechtziende of dove
gebruikers dat een website ook voor hen raadpleegbaar
is.
De
bouw van een website gaat in verschillende stappen.
Elke stap kan worden uitgevoerd door een andere, op
het betreffende gebied gespecialiseerde persoon. Vaak
wordt er bij het maken van een nieuwe website eerst
een grafische opzet van de gehele webpagina gemaakt
in de vorm van een enkel JPEG-bestand. Dit bestand
gaat vergezeld van een aantal afzonderlijke plaatjes
die gebruikt gaan worden als losse grafische elementen.
De tekstuele inhoud krijgt wel een plaats, maar het
opstellen van de teksten is een ander proces. De grafische
opzet wordt vervolgens omgezet in HTML, waarin de
bijgeleverde grafische elementen worden gebruikt.
Ook op dit moment is de tekstuele inhoud nog bijzaak.
Als tekst wordt vaak het Lorem ipsum gebruikt. Op
dit moment kan worden getest hoe de code eruitziet
in verschillende omstandigheden. Ten slotte wordt
de interactiviteit toegevoegd en worden de uiteindelijke
teksten in de verschillende pagina's van de website
geplaatst. Het is mogelijk dat het om een dynamische
website gaat, waar de inhoud met behulp van een CMS
aangepast kan worden. De codering van dit server-sidegedeelte
valt echter niet onder webdesign.
