|
Een
diskjockey (van het Amerikaans-Engelse disc jockey) is van
oorsprong de persoon die de platen op de draaitafel of platendraaier
legt. Tegenwoordig wordt echter de afkorting dj (meestal DJ
in namen) of deejay (met Engelse uitspraak) meer gebruikt.
Een vrouwelijke diskjockey wordt wel aangeduid met de Engelse
term DJane. DJ Er zijn diskjockeys op de radio en in discotheken.
Sommigen organiseren hun eigen shows waarmee ze zelfstandig
optreden.
Een
dj die in discotheken draait, beschikt meestal over twee platenspelers
of cd-spelers met een mengpaneel. Met het mengpaneel kan hij
de volumes en tonen van de liedjes per kanaal aanpassen. Meestal
zit er ook een snelheidsregeling (Pitch) op beide media. Hiermee
kan de dj twee nummers op hetzelfde tempo zetten zodat hij
ze mooi in elkaar kan laten overlopen. Sommige bekende dj's
maken zelf hun eigen liedjes of maken een remix van een al
ouder of bestaand liedje (cover). Het beroep DJ blijft voor
de meeste mensen een hobby, maar voor sommige is er goed geld
mee te verdienen afhankelijk van technische vaardigheden en
naamsbekendheid.
Een
dj in een radiostudio praat veelal de platen aan elkaar ("praatje,
plaatje") en is dus eigenlijk een presentator. Hiermee geeft
hij of zij een radioprogramma een karakter. Doorgaans kondigt
de dj een plaat (muziekstuk of nummer van een plaat, cd of
computer) aan alvorens deze wordt gedraaid. Het aankondigen
behelst het verstrekken van informatie betreffende de te draaien
plaat. Elke diskjockey heeft zijn eigen stijl van presenteren
en probeert de luisteraar te behagen. Ook komt het voor dat
er (actuele) onderwerpen worden aangesneden alvorens er weer
een plaat wordt gedraaid.
Dit duurt overigens zelden langer dan enkele minuten. Na het
afspelen van de plaat wordt deze eventueel afgekondigd en
begint de cyclus opnieuw. Meestal probeert de radio-dj zijn
aankondiging of praatje precies af te ronden op het einde
van het intro van de plaat. Er zijn ook radioprogramma's die
non-stop muziek uitzenden. Hier is de taak van de dj om de
platen achter elkaar te draaien zonder stiltes tussen de platen
of aan elkaar te mixen of in elkaar over te laten lopen. Het
aan elkaar mixen wordt vooral gedaan bij het dancegenre waarbij
de ritmepatronen van de te mixen platen worden gesynchroniseerd.
Hierbij kan de gehele plaat of een deel ervan gebruikt worden.
Bij andere genres dan dance wordt het non-stop draaien van
platen en samenstellen van afspeellijsten vaak overgelaten
aan een computer die goedkoper is dan een fysieke dj. In de
jaren van de zeezenders (1960-'74) moest de diskjockey het
gewicht van de naald verhogen bij ruwe zee. Het gewicht tussen
1 Belgische frank en 1 Nederlandse gulden, welke in de Mi
Amigo-livestudio werden gebruikt op de MV Mi Amigo, was verschillend.
Bij zware storm was het zelfs onmogelijk om platen te draaien
en moest men noodgedwongen Compact cassettes (ook wel "stormbanden"
genoemd) draaien en die werden ook weleens gebruikt als b.v.
een bevoorrading van studiobanden niet kon worden afgeleverd
op het zendschip door de storm of een inbeslagname, zoals
bij Radio Mi Amigo.
Bij
Veronica noemde men dit een "paniektape". Soms kon de tender
het zendschip niet bevoorraden met banden, maar kon er wel
live uitgezonden worden, mits de zee niet te wild was om wel
platen te draaien. Op het zendschip Norderney van zeezender
Radio Veronica was de boordstudio zo gemaakt dat er een balanssysteem
was ingebouwd om de pick-ups aan boord zo stabiel mogelijk
trachten te houden. Op de Mebo 2 van Radio Noordzee had men
een swing meter, zeg maar een grote, lange stok met aan de
onderkant een schaal met het nulpunt in het midden, waardoor
die kon aangeven wanneer de zee te wild was om platen te draaien.
Bij Laser 558 had men aan boord alleen spotmasters met daarop
de muziek die werd uitgezonden, waardoor men geen last van
storm ondervond.
In de loop van de tijd heeft de functie van radio-dj zich
veranderd, zodat deze meer radiopresentator of radiocabaretier
genoemd kan worden: * De redactie kiest de muziek uit (bij
zenders die met playlists werken). * De muziekkeuze wordt
bepaald door de zender en de grootste doelgroep. * Er wordt
op veel zenders meer gesproken en gelachen dan muziek gedraaid.
Een van de laatste oorspronkelijke dj's op de Nederlandse
Radio is Ferry Maat. Ten tijde van Ferry Maat's Soulshow (rond
1980) koos hij zijn eigen platen, draaide hij het liefst zoveel
mogelijk muziek en vertelde hij alleen de noodzakelijke informatie
op de oude praatje-plaatjemanier
|
