| |
Hiphop
(ook wel geschreven als hip hop of hip-hop) is een culturele beweging,
vooral bekend als muziekstijl.
Ze is ontstaan in de jaren zeventig van de twintigste eeuw in New
York, en dan voornamelijk in de arme wijk The Bronx, die destijds
bewoond werd door vooral Afro-Amerikanen
en Latino's. Hiphop
kenmerkt zich door de volgende elementen, die ook wel de vier elementen
van de hiphop genoemd worden:
Hiphop
is niet alleen maar een vorm van muziek maken, maar gaat veel dieper
dan dat. Het is een manier om de samenleving een spiegel voor te
houden (maar niet altijd). De hiphopteksten gaan vaak over dingen
die fout gaan op onze aarde (en in de getto's), of over het leven
van de hiphopper. Hiphop is een krachtige cultuur en heeft er voor
gezorgd dat de onderklasse uit de getto's en andere achterbuurten
een eigen stem kregen. Hiphop was onderdeel van een emancipatiebeweging
van de bewoners van de getto's, en deze oorsprong heeft een stempel
gedrukt op hiphopcultuur in brede zin. Veel mensen denken dat hiphop
in de Verenigde Staten is begonnen, maar dat is het niet: in Brazilië
werd de basis voor Hiphop al gevormd; dat waaide over naar Jamaica
en uiteindelijk naar de Verenigde Staten waar het door pioniers
zoals run DMC is overgebracht op tv. Dit heeft ook een grote invloed
gehad op de rapmuziek, voorbeelden zijn: Cypress
Hill, Beastie
Boys, Wu-Tang
Clan, Ice
T (bodycount)en Jay-Z.
Op zogeheten 'block parties' (wijkfeesten) in de jaren 1970 mixen
dj's, zoals DJ Kool Herc, met twee kopieën van eenzelfde funk
of electro-plaat de drumsolo's (of breakdowns) aan elkaar. Als de
breakdown (of break) op de eerste plaat eindigt, mixen ze de tweede
kopie erdoor enzovoort. Op deze manier ontstaat een nieuw nummer
met enkel drums, waar de dj overheen scratcht. De MC (Master of
Ceremonies) of rapper is de uitvoerende artiest. Veel artiestennamen
van rappers beginnen met "MC" (spreek uit: em-sie). De oorsprong
van rappen ligt in het toasten, wat een soort of half zingende praten
of alleen praten maar dan in rijmachtige manier opspreken, is over
een nummer heen. Breakdance en graffiti zijn twee ondersteunende
kunstvormen. De eerste is een vorm van dans, de tweede is het maken
van visuele kunstwerken met behulp van spuitbussen. Graffiti wordt
vaak op muren in de openbare ruimte gespoten, waardoor het ook als
overlast beschouwd wordt. Bij turntablisme zijn strakke overgangen
niet voldoende (zoals bij beatmixen). De technieken (zoals cutting,
scratching, spinnen en juggling) zijn hier veel belangrijker. Een
vertaling van Turntablism is: ‘one who uses the turntable in the
spirit of a musical instrument’ ofwel; ‘iemand die een draaitafel
gebruikt in de geest van een muziekinstrument’. De huidige dj-generatie:
Mix Master Mike, Jean, Erick-E, DCS, Marco V., Hyped Hendriks en
DJ Garry die in de DMC mix tijd zijn begonnen zijn met de acrobatiek
op de draaitafel. Nederlands De Amsterdamse groep Osdorp Posse stond
begin jaren negentig aan de basis van de Nederlandstalige rap. Voor
die tijd waren al wel enkele noveltyhitjes gescoord waarop in het
Nederlands werd gerapt maar de Osdorp Posse was de eerste groep
die zich toelegde op pure rap (hardcorerap). Deze rauwe stijl was
halverwege de jaren tachtig in Amerika ontwikkeld door groepen als
Public Enemy. Rapper Def P, de voorman van de Osdorp Posse, vertaalde
voor vrienden die het Engels niet zo goed beheersten als hij, de
teksten van Amerikaanse hiphop in het Nederlands. Het letterlijk
omzetten van clichés leverde daarbij een komisch effect op. Hiermee
was de nederhop geboren. De Nederlandstalige rap (nederhop) kreeg
vastere voet aan de grond door onder meer Extince, die in 1995 scoorde
met zijn hit Spraakwater. Met de komst van onder andere Spookrijders,
Brainpower, Opgezwolle, DAC, en 0118-Vier, kwam het tot een verdere
groei van de Nederlandse hiphop. Belgisch Ook in Vlaanderen bracht
Osdorp Posse enkele hiphopfanaten aan het schrijven. De Mechelse
groep ABN, toen nog met Pita, deed het goed in België en mocht zelfs
aantreden op het befaamde festival van Rock Werchter. Eind 1995
ontstonden eveneens in Mechelen Stijle die Rijme, Pure Cult, Grensloos,
Nest,... Verder zijn er nog 't Hof van Commerce, De Nihilisten,
De Feesters en Morsdood die met hun West-Vlaams dialect uiterst
goed scoren in België. De laatste jaren worden er ook vaker hiphopbattles
georganiseerd in Vlaanderen. Aan de andere kant van de taalgrens,
in Wallonië, zijn ook heel wat hiphoppers aan het werk, met als
bekendste groepen Starflam uit Luik en De Puta Madre uit Brussel.
Door hun succes zijn de laatste jaren meer en meer groepen actief
in de Waalse hiphopscene. Deze groepen zijn veelal samengesteld
uit allochtonen, vooral mensen met Congolese, Marokkaanse en andere
roots. Ook DJ Coone, die bekend is in het Jump-wereldje, verwikkelt
in zijn track 'Bounche On Ya Sneakers' Hiphop.
Een
hiphop-diskjockey is de persoon die het turntablism beoefent. De
DJ's draaien vooral urban muziek, zoals rap of R&B.
Een
diskjockey (van het Amerikaans-Engelse disc jockey) is van oorsprong de persoon
die de platen op de draaitafel of platendraaier legt. Tegenwoordig wordt echter
de afkorting dj (meestal DJ in namen) of deejay (met Engelse uitspraak) meer gebruikt.
Een vrouwelijke diskjockey wordt wel aangeduid met de Engelse term DJane. DJ Er
zijn diskjockeys op de radio en in discotheken. Sommigen organiseren hun eigen
shows waarmee ze zelfstandig optreden. Een
dj die in discotheken draait, beschikt meestal over twee platenspelers of cd-spelers
met een mengpaneel. Met het mengpaneel kan hij de volumes en tonen van de liedjes
per kanaal aanpassen. Meestal zit er ook een snelheidsregeling (Pitch) op beide
media. Hiermee kan de dj twee nummers op hetzelfde tempo zetten zodat hij ze mooi
in elkaar kan laten overlopen. Sommige bekende dj's maken zelf hun eigen liedjes
of maken een remix van een al ouder of bestaand liedje (cover). Het beroep DJ
blijft voor de meeste mensen een hobby, maar voor sommige is er goed geld mee
te verdienen afhankelijk van technische vaardigheden en naamsbekendheid. Een
dj in een radiostudio praat veelal de platen aan elkaar ("praatje, plaatje") en
is dus eigenlijk een presentator. Hiermee geeft hij of zij een radioprogramma
een karakter. Doorgaans kondigt de dj een plaat (muziekstuk of nummer van een
plaat, cd of computer) aan alvorens deze wordt gedraaid. Het aankondigen behelst
het verstrekken van informatie betreffende de te draaien plaat. Elke diskjockey
heeft zijn eigen stijl van presenteren en probeert de luisteraar te behagen. Ook
komt het voor dat er (actuele) onderwerpen worden aangesneden alvorens er weer
een plaat wordt gedraaid.
Dit duurt overigens zelden langer dan enkele minuten. Na het afspelen van de plaat
wordt deze eventueel afgekondigd en begint de cyclus opnieuw. Meestal probeert
de radio-dj zijn aankondiging of praatje precies af te ronden op het einde van
het intro van de plaat. Er zijn ook radioprogramma's die non-stop muziek uitzenden.
Hier is de taak van de dj om de platen achter elkaar te draaien zonder stiltes
tussen de platen of aan elkaar te mixen of in elkaar over te laten lopen. Het
aan elkaar mixen wordt vooral gedaan bij het dancegenre waarbij de ritmepatronen
van de te mixen platen worden gesynchroniseerd. Hierbij kan de gehele plaat of
een deel ervan gebruikt worden.
Bij andere genres dan dance wordt het non-stop draaien van platen en samenstellen
van afspeellijsten vaak overgelaten aan een computer die goedkoper is dan een
fysieke dj. In de jaren van de zeezenders (1960-'74) moest de diskjockey het gewicht
van de naald verhogen bij ruwe zee. Het gewicht tussen 1 Belgische frank en 1
Nederlandse gulden, welke in de Mi Amigo-livestudio werden gebruikt op de MV Mi
Amigo, was verschillend. Bij zware storm was het zelfs onmogelijk om platen te
draaien en moest men noodgedwongen Compact cassettes (ook wel "stormbanden" genoemd)
draaien en die werden ook weleens gebruikt als b.v. een bevoorrading van studiobanden
niet kon worden afgeleverd op het zendschip door de storm of een inbeslagname,
zoals bij Radio Mi Amigo. Bij
Veronica noemde men dit een "paniektape". Soms kon de tender het zendschip niet
bevoorraden met banden, maar kon er wel live uitgezonden worden, mits de zee niet
te wild was om wel platen te draaien. Op het zendschip Norderney van zeezender
Radio Veronica was de boordstudio zo gemaakt dat er een balanssysteem was ingebouwd
om de pick-ups aan boord zo stabiel mogelijk trachten te houden. Op de Mebo 2
van Radio Noordzee had men een swing meter, zeg maar een grote, lange stok met
aan de onderkant een schaal met het nulpunt in het midden, waardoor die kon aangeven
wanneer de zee te wild was om platen te draaien. Bij Laser 558 had men aan boord
alleen spotmasters met daarop de muziek die werd uitgezonden, waardoor men geen
last van storm ondervond.
In de loop van de tijd heeft de functie van radio-dj zich veranderd, zodat deze
meer radiopresentator of radiocabaretier genoemd kan worden: * De redactie kiest
de muziek uit (bij zenders die met playlists werken). * De muziekkeuze wordt bepaald
door de zender en de grootste doelgroep. * Er wordt op veel zenders meer gesproken
en gelachen dan muziek gedraaid. Een van de laatste oorspronkelijke dj's op de
Nederlandse Radio is Ferry Maat. Ten tijde van Ferry Maat's Soulshow (rond 1980)
koos hij zijn eigen platen, draaide hij het liefst zoveel mogelijk muziek en vertelde
hij alleen de noodzakelijke informatie op de oude praatje-plaatjemanier |
|
